Jak skutecznie transferować wyniki badań naukowych do gospodarki ?  - Zdjęcie

2015-07-14 13:40:39 / WCTT

Jak skutecznie transferować wyniki badań naukowych do gospodarki ?

Skuteczna komercjalizacja wyników badań naukowych jest procesem składającym się z szeregu niełatwych działań wymagających zróżnicowanych kompetencji.

Pierwszym ważnym czynnikiem w tym procesie jest odpowiedni zespół ludzi posiadających dobrą orientację nie tylko w specyfice prowadzenia badań naukowych oraz kulturowych i organizacyjnych aspektach funkcjonowania uczelni wyższej, ale przede wszystkim w rynkowych realiach działalności biznesowej przedsiębiorstw.

Drugim kluczowym czynnikiem jest przemyślany i uporządkowany system organizacyjny wraz z jasno określonymi zasadami i metodami postępowania. Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej (WCTT) podjęło w ostatnich latach znaczny wysiłek w obu ww. obszarach, ucząc się od najlepszych, w tym od:
* zagranicznych biur transferu technologii, działających przy prestiżowych zachodnich ośrodkach akademickich (np. Oxford, Cambridge, Leuven, Mediolan, Hannover, Helsinki i wiele innych),
* ekspertów rynku kapitałowego,
* funduszy typu venture capital,
* specjalistów od wycen wartości niematerialnych i prawnych.

Z prawnego punktu widzenia przedmiotem komercjalizacji (transferu technologii) są:
* prawa własności przemysłowej (patenty, wzory przemysłowe, wzory użytkowe i itp.),
* prawa autorskie (opracowania, analizy),
* know-how (wiedza sprzedawana w formiedoradztwa lub opracowań pisemnych),
* wyniki badań (np. testów laboratoryjnych).

Natomiast przychody z komercjalizacji bezpośredniej, którą się zajmujemy, pochodzą z:
* opłat licencyjnych,
* sprzedaży własności intelektualnej,
* wynagrodzeń autorskich,
* przychodów z prac rozwojowych/wdrożeniowych prowadzonych na zlecenie.


Model komercjalizacji bezpośredniej wyników badań naukowych wypracowany przez Politechnikę Wrocławską.


ETAP 1 - Pomoc doradcza na etapie planowania prac badawczych

Skuteczny transfer wyników badań do gospodarki wymaga uprzedniego należytego przygotowania merytorycznego planowanych w projekcie prac oraz przygotowania formalnego wniosków i umów projektowych. WCTT opracowało zalecenia dla pracowników PWr odpowiedzialnych za przygotowywanie projektów badawczych (dokument do pobrania ), w tym zwłaszcza takich dokumentów, jak:
* wniosek o dofinansowanie,
* umowa partnerska,
* umowa konsorcjum,
* umowa o dofinansowanie.

Zalecenia te dotyczą głównie następujących spraw:
*zapewnienia Politechnice Wrocławskiej w projektach konsorcyjnych odrębnej i wyłącznej własności, w odniesieniu do wszystkich rezultatów badawczych planowanych do osiągnięcia przez pracowników naukowych,

* tam, gdzie powyższe nie jest możliwe, należy jasno i jednoznacznie określić podział własności danego rezultatu oraz prawa i obowiązki współwłaścicieli w zakresie finansowania ochrony patentowej i podziału pomiędzy partnerami korzyści z komercjalizacji, 

* w przypadku podzlecania części prac podwykonawcom zewnętrznym, należy zadbać w stosownych umowach o przeniesienie na Uczelnię pełni praw majątkowych do wytworzonych dóbr intelektualnych,

* ustalając zakres projektu, należy uwzględniać istniejące potrzeby rynku, tzn. prowadzić badania w takich kierunkach, na jakie istnieje zapotrzebowanie ze strony podmiotów gospodarczych i społecznych,
* należy przeprowadzić badania stanu techniki i zdolności/czystości patentowej, aby uniknąć podejmowania prac, których wyników nie będzie można wdrożyć, ze względu na istniejącą już ochronę patentową stron trzecich,

* w toku realizacji projektu, należy zachować dużą ostrożność w publikowaniu wyników badań, umożliwiającą skierowanie wyników do ochrony patentowej, lub ich utajnienie w celu sprzedaży/udzielenia licencji jako poufne know-how,

* należy także uwzględnić działania i koszty podnoszące gotowość wdrożeniową rezultatów, jak np. wytworzenie demonstratora, przetestowanie technologii w warunkach rzeczywistych, czy wykonanie badań na zgodność z normą.

ETAP 2 - Monitoring prac badawczych

Specjaliści ds. transferu technologii są na bieżąco informowani:
* przez Dział Zarządzania Projektami o wszystkich realizowanych lub nowo uruchamianych na uczelni projektach badawczych,
* przez Dział Własności Intelektualnej i Informacji Patentowej o nowych zgłoszeniach patentowych.

Daje to dobry punkt wyjścia do inicjowania roboczych spotkań z naukowcami, w trakcie których są oni proszeni o zwrócenie uwagi na sprawę komercjalizacji, a zespół WCTT oferuje im pomoc, informuje o zasadach obowiązujących w tym względzie w Politechnice Wrocławskiej i ustala harmonogram kolejnych kroków. Co więcej, na każdym kolejnym etapie komercjalizacji dbamy o to, aby podejmowane działania były zawsze uzgadniane z zespołem twórców technologii, co pozwala nam wypracować dobre relacje z naukowcami i zapewnić niezbędne współdziałanie z ich strony.

Podczas serii spotkań roboczych specjaliści ds. transferu technologii, wspólnie z kierownikami projektów, dokonują wstępnej selekcji pojawiających się rezultatów badawczych. Brane są tutaj pod uwagę takie kryteria, jak:
* jasny status własności intelektualnej oraz jej możliwa ochrona prawna,
* innowacyjność i możliwa skala zastosowań technologii,
* poziom gotowości wdrożeniowej.
Ponadto specjaliści ds. transferu technologii wspólnie z naukowcami ustalają, czy w analizowanym rezultacie badawczym występuje tzw. "background IP", czyli element technologiczny opracowany w innym projekcie. Jeżeli do dalszych etapów komercjalizacji zostaje wybrany rezultat oparty na know-how, nasi specjaliści starają się uczulić naukowców na konieczność zachowania jego poufności.

ETAP 3 - Zgłoszenie rezultatu badawczego przez naukowców

Naukowcy zgodnie z obowiązującym "Regulaminem zarządzania własnością intelektualną Politechniki Wrocławskiej" dokonują zgłoszenia rezultatu badawczego, które trafia do Punktu Kontaktowego ds. Transferu Technologii. Po zweryfikowaniu zgłoszenia rozpoczyna się proces komercjalizacji wyniku badań. Po przyjęciu przez Uczelnię rezultatu badawczego do procesu komercjalizacji bezpośredniej następuje jego przekazanie do WCTT.

ETAP 4 - Pogłębiona analiza potencjału komercyjnego rezultatów badawczych

W kolejnym etapie zespół WCTT dokonuje szczegółowej analizy skupiającej się przede wszystkim na potencjale rynkowym nowej technologii:
* wskazuje najbardziej atrakcyjne zastosowania technologii,
* wykazuje przewagi konkurencyjne względem rozwiązań alternatywnych,
* identyfikuje najbardziej atrakcyjne rynki (branże i/lub kraje), na których należy skupić przyszłe działania,
* podaje dane liczbowe charakteryzujące obecną wielkość i prognozowaną dynamikę rynków w okresie eksploatacji technologii, które to dane będzie można w przyszłości użyć do wyceny,
* identyfikuje największych graczy na tych rynkach, będących naturalną grupą docelową dla przyszłych działań marketingowych,
* opracowuje plan komercjalizacji, określający dalsze niezbędne kroki, których celem będzie dotarcie do potencjalnych odbiorców technologii (w tym np. udział w wystawach i targach, bądź kontakty bezpośrednie z wyselekcjonowanymi przedsiębiorstwami),
* dokonuje wyceny technologii, którą przeprowadzamy zwykle tzw. metodami dochodowymi.

Co istotne, ważne jest tutaj, aby, o ile to tylko możliwe, bazować na konkretnych faktach i liczbach, a nie subiektywnych wyobrażeniach czy to własnych, czy też twórców technologii. Finalna wersja analizy i wyceny jest zwykle opracowywana na podstawie danych uzyskanych od potencjalnego nabywcy (takich jak np. możliwa wielkość produkcji, czy koszt kapitału własnego) i staje się punktem wyjścia w negocjacjach.

ETAP 5 - Przygotowanie oferty technologicznej

Kluczem skutecznych działań marketingowych jest umiejętne zachęcenie tzw. językiem korzyści do wdrożenia nowej technologii. Niezwykle ważne jest przy tym, aby oferta technologiczna podkreślała walory biznesowe, a nie naukowe. Standardowa oferta przygotowana przez zespół WCTT zawiera następujące dane i elementy:
* nazwa technologii,
* numer oferty,
* abstrakt,
* szczegóły techniczne,
* zastosowania i rynki,
* innowacyjność i przewagi konkurencyjne,
* status IP,
* preferowana forma komercjalizacji,
* poziom gotowości wdrożeniowej,
* dane kontaktowe specjalisty ds. transferu technologii odpowiedzialnego za ofertę.

ETAP 6 - Promocja ofert technologicznych i poszukiwanie nabywców technologii

Kierując się wieloletnim doświadczeniem, za najbardziej efektywne uważamy następujące sposoby promocji ofert technologicznych:
* kontakty z przedsiębiorstwami wskazanymi przez samych naukowców ? twórców technologii,
* bezpośrednie kontakty z potencjalnymi nabywcami technologii, zidentyfikowanymi
w analizie potencjału rynkowego,
* konferencje branżowe, wystawy i targi typu science to business,
* Internet.

ETAP 7- Prowadzenie negocjacji biznesowych z przedsiębiorstwami

Jest to zdecydowanie najtrudniejszy etap, wymagający nie tylko odpowiednich kompetencji i predyspozycji psychicznych, ale także przemyślanej i drobiazgowo zaplanowanej strategii negocjacyjnej. Negocjacje prowadzi zespół WCTT (przeszkolony z zakresu metod i technik negocjacyjnych), choć czasami prosimy również o udział naukowców - zwłaszcza wtedy, gdy omawiane są szczegóły technologiczne.
Ważne jest tutaj przestrzeganie pewnych zasad, wśród których najważniejsze to:
* przytaczać fakty i liczby, a w mniejszym stopniu opinie,
* operować silnymi argumentami,
* wsłuchiwać się w argumentację drugiej strony,
* zachowywać opanowanie,
* w razie utknięcia w martwym punkcie, dać obu stronom trochę czasu (np. kilka dni) na przemyślenie i zrewidowanie prezentowanego stanowiska,
* przed rozpoczęciem rozmów podpisać z drugą stroną umowę o poufności (jeżeli sytuacja tego wymaga).

ETAP 8- Przekazanie wynegocjowanych warunków do komórek PWr

Po zakończeniu negocjacji przekazujemy poczynione ustalenia na Komisję Uczelnianą ds. Komercjalizacji, której przewodniczącym jest Pełnomocnik JM Rektora ds. Transferu Technologii. Następnie Dział Własności Intelektualnej i Informacji Patentowej, przy współudziale WCTT, przygotowuje stosowną umowę i przeprowadza procedurę jej podpisania przez Kierownictwo Uczelni.